Baştan Başlıyoruz - I : Ateş Çağı

Jeologlar, içinde yaşadığımız çağa Antroposen Çağı demekteler: Yani insanlar tarafından gezegenin şekillendirildiği bir çağ... Ancak belki de Pirosen Çağı demek daha doğru olacaktır: Ateş Çağı. Çünkü her geçen yıl yangınlar ve ateş, içinde yaşadığımız çağı daha fazla tanımlamaya başladı. Henüz haftalar süren 2019-2020 Avustralya yangınlarını unutamamışken, bu defa da 2021 yılının yaz ayları, Kuzey Yarımküre'de hiç görülmemiş çapta ve büyüklükte yangınların bir arada başladığı, sıra dışı bir döneme tanıklık etmektedir.

Elbette bu yangınlarda insanların büyük bir rolü var. Her şeyden önce iklim değişimi, doğrudan insanların sebep olduğu bir kriz. İklim değişimi nedeniyle aşırı kuraklaşan gezegen, büyük ve yıkıcı yangınların oluşma riskini arttırıyor. Ayrıca her geçen sene sıcaklıklar mevsim normallerinin üzerine biraz daha fazla ve biraz daha hızlı çıktıkça, ormanların bir o kadar erken alev alması da daha olası ve kolay hale geliyor. Erken başlayan yangınlar, daha geniş coğrafyalara yayılabiliyor.

İklim krizi bir yana, insanlar ormanlarla daha fazla iç içe yaşamaya başladıkça; gerilim hatları gibi tehlikeli olabilecek teknolojik ürünleri ormanlardan geçtikçe; mangal gibi eğlence amaçlı toplanmalar ve gündelik yaşam/oyun alanları ormanların içine girdikçe; ormanlar, cam şişeler gibi lensleme etkisi yapabilecek ürünlerle giderek daha fazla kirletildikçe ve insanlar, orman ekosistemlerini kendi ihtiyaçlarına göre şekillendirdikçe, dev yangınları başlatacak ilk kıvılcımın yere düşme ihtimali de katlanarak artıyor.
Tabii yangınla yanlış mücadelenin de bunda büyük bir payı var. İnsanlar her yangını tüm güçleriyle bastırdıkları için, her sene daha güçlü yangınların önünü açmış oluyorlar. Çünkü yangınlar, Akdeniz Ormanları gibi bazı ormanlar için doğal olan doğa olaylarıdır. Hatta bazı ormanların yanmaya ihtiyacı vardır. Yani aslında yangınlar, birçok durumda ormanların düşmanı değil, dostudurlar.
İklim krizi, insan müdahalesi, hatalı yangın kontrolü, yangın sonrası yanlış ağaçlandırma çalışmaları gibi nedenlerle her geçen yıl daha güçlü ve ölümcül yangınların önü açılmaktadır. Hatta yanlış yerlerin yanlış şekilde ağaçlandırılması bile, yangın riskini artırmaktadır. Üstelik insan kaynaklı nedenlerle doğal yangınların sıklığı ve şiddeti arttıkça, ormanlara daha az toparlanma süresi tanınmaktadır ve bu, orman örtüsüne zarar verebilmektedir.

 

İşte tüm bu nedenle Dünya'nın birçok yeri, en azından yakın tarihi boyunca görmediği yangınlarla boğuşmaktadır. Dolayısıyla bu çağ, Ateş Çağı olarak anılmayı hak etmeye başlamıştır.

Yakın tarihte dünyanın pek çok yerinde aynı anda başlayan büyük orman yangınlarına şahit olmuştuk. 2010 yılında Rusya, yaklaşık 600 ormanda süren orman yangınlarıyla mücadele etmişti. Ülkede büyük orman yangınlarının sebep olduğu hava kirliliğine bağlı ölüm oranları da artmıştı. Aynı sene Rusya yangınlarından bahsedilen bir gazete haberi ise başka iklim krizi sorunlarıyla devam ediyordu: Rusya’nın sınır komşuları Ukrayna ve Kazakistan kuraklık tehdidi ile karşı karşıyayken dünya pirinç üretiminin 1/3’ünü yapan Çin yoğun sellerle boğuşuyor, dünyanın diğer ucundaki Kanada’nın buğday tarlalarını ise sağanak yağış ve seller vuruyordu.

Daha yakın bir tarihe geldiğimizde ise 2019-2020’de Avusturalya’da ve 2020’de Sibirya’da görülen orman yangınları da benzer iklim krizi felaketleri arasında görülüyordu. 2020’de Sibirya’da normal sıcaklığın üzerinde geçirilen kış mevsimi iklim bilimcileri endişelendirmiş ve bu görülmemiş sıcaklıkların erken orman yangınlarına yol açacağı öngörülmüştü. Aynı sene Greenpeace Rusya’nın orman yangını uzmanı Anton Beneslavskiy, “Bu yıl Sibirya’da orman yangını felaketi görülme olasılığı çok yüksek,” açıklamasında bulunmuştu.
 

İklim değişiminde geri dönülmez noktaları bir bir aştığımız için, bu aşılan noktaların ölümcül sonuçlarıyla bir bir karşılaşmaya başlamaktayız.

İklim Krizi Nedir?

Oxford Sözlüğü’ne göre, 2019’un en cok tartışılan ifadesi “iklim krizi”.
Yine Oxford’a göre iklim krizi, “İklim değişikliğinin sebep olacağı geri döndürülemez hasarı durdurmak veya azaltmak için acil olarak harekete geçilmesi gereken durum” anlamına geliyor. Tedbir almakta geç kaldığımızı vurgulamakla kalmıyor, açıkça şu mesajı veriyor: Dünya geri dönülmesi mümkün olmayan noktaya çok hızla ilerliyor ve eğer bir şey yapmazsak yaşayacak bir gezegen kalmayabilir.
 
İklim krizinin temel nedeni, aslında hepimizin sıkça duyduğu küresel ısınma ve beraberinde gelen etkiler. Günlük hayatımızda farklı amaçlar için kullandığımız fosil yakıtlar, tüketildikten sonra dünya atmosferinin etrafında bir sera gazı katmanı oluşturuyor. Bu katman yeryüzüne ulaşan güneş ışınlarının dünyadan geri sekip uzaya dönmesine engel olarak ısıyı hapsediyor. Bu da, insan eliyle yaratılmış olduğu için “küresel ısınma” olarak tanımladığımız sonucu doğuruyor. Küresel ısınma, iklimin dengesini bozarak eskiden “iklim değişikliği” dediğimiz, ama artık “iklim krizi” olarak nitelendirdiğimiz duruma sebep oluyor.

Atmosfere salınan sera gazların neden olduğu düşünülen sera etkisinin sonucunda, Dünya üzerinde yıl boyunca kara, deniz ve havada ölçülen ortalama sıcaklıklarda görülen artış “küresel ısınma” olarak tanımlanıyor. Küresel ısınmanın sonucu olan bütün değişiklikler deniz canlılarını ve ekosistemlerini bozmaya devam ediyor.
 
Gezegenimizin atmosferi tıpkı bir sera gibi çalışır. Yeryüzüne ulaşan güneş ışınlarının neredeyse yarıya yakını yeryüzünden yansır. Atmosferimiz, sera gazı olarak da nitelendirilen karbondioksit, metan, su buharı, ozon, azot oksit vb. gazlar sayesinde yeryüzünden yansıyan güneş ışınlarının bir kısmını tekrar yeryüzüne gönderir. Bir battaniye işlevi gören sera gazları sayesinde yeryüzündeki ortalama sıcaklık, insanlar, hayvanlar ve bitkilerin hayatını sürdürmesine imkân verecek bir ısı düzeyini, 15°C’yi yakalar. Sera gazları olmasaydı, yeryüzünün ortalama sıcaklığı -18°C civarında olurdu. Sera gazlarının bu doğal etkisi “sera gazı etkisi” olarak adlandırılır.

 

Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli, küresel iklim değişikliğinin ana nedeninin sera gazı emisyonlarında insan faaliyetleri sonucunda gözlenen artış olduğunu ortaya koydu.

Başta kömür olmak üzere fosil yakıtların yakılması, atmosferdeki karbondioksit oranının artmasındaki ana sorumludur. IPCC’ye göre 2004 yılındaki insan kaynaklı sera gazı emisyonlarının %56’sı fosil yakıt kullanımında ortaya çıkan karbondioksite aittir. Ormansızlaşma da %17’lik bir paya sahiptir .

Fosil yakıtlar arasında ana sorumlu olarak "kömür" karşımıza çıkar. Küresel ölçekte birincil enerji talebinin %27’si kömürden sağlanırken, enerji kaynaklı sera gazı emisyonlarının %43’ü kömür kaynaklıdır. Kömürü %36 ile petrol, %20 ile doğalgaz takip eder.
 
Farklı disiplinlerden 11 binden fazla bilim insanın imzasını taşıyan 2019 tarihli bildiriye göre, son 40 yılda buzul kalınlığından okyanusların ısısına, yüzey sıcaklığı değişiminden yanan ormanlık alanlara, karbondioksit ve metan seviyesinden şiddetli hava olaylarına kadar her bir göstergede kötüye gidiş var. Kömür, petrol ve gaz üretimi sonucunda her yıl milyarlarca ton karbondioksit atmosfere salınıyor. 2019 yılı 1850'den bu yana ölçülen en sıcak ikinci yıl oldu. Dünya şehirlerinin neredeyse üçte ikisi ve 5 milyonun üzerindeki bir nüfus, deniz seviyesinin yükselme riski olan bölgelerde bulunuyor. Bugün yaklaşık 500 milyon insan erozyondan etkilenen bölgelerde yaşarken, bunun sonucunda gıdanın yüzde 30 kadarı kayboluyor veya israf ediliyor. Afetlerin yüzde 90'ı artık ‘doğal’ değil, hepsi hava ve iklimle bağlantılı yaşanıyor. Tüm bu saydıklarımız maalesef insan aktivitesi sonucu meydana geliyor.
 

Hepimiz biliyoruz ki yaşayacak başka bir dünya yok. O yüzden bu dünyaya iyi bakarsak geleceğimize de iyi bakabiliriz!

Yorum Yaz

Yorumlar

dauttigue (16-08-2022)

ivermectin tablets buy Cheap Generic Kamagra

FIGUILA (19-08-2022)

Preisvergleich Cialis Bestellen ivermectin amazon Cialis Osterreich Preis

Tupupseft (31-08-2022)

Systemic exposure based on AUC at no-observed-adverse-effect-level NOAEL 10 mg kg day for unbound tadalafil was similar to that expected in humans at the MRHD of 20 mg cialis on sale in usa Thus, unbound tadalafil concentrations are also dose-proportional

pneurne (01-09-2022)

can i buy cialis online How does Daily Cialis treat erectile dysfunction

Ethimiwix (02-09-2022)

priligy dapoxetine 60mg Our service provides discounted international medications with the convenience of ordering online or over the phone

Optiorp (03-09-2022)

free samples of priligy Levitt, its president, notes that while importing drugs from overseas is a critical lifeline for many people, it is still possible to buy many medications affordably in the U

admibra (04-09-2022)

If any feel particularly severe, they should be treated seriously and with a call to a doctor coupons for cialis 20 mg Tadalafil exerts its therapeutic effect in PAH through boosting NO-cGMP signaling to contribute to smooth muscle relaxation as with ED

Unpatotup (05-09-2022)

The chewable medication taken with water took the longest to reach peak plasma concentration, and chewables taken without water never reached plasma concentration as high as the other two cialis reviews

Biomied (06-09-2022)

cialis on sale in usa 34 Following cessation of an SSRI, IELT will return to the pretreatment value within 1 3 weeks in men with lifelong PE

Poopyiree (07-09-2022)

2002; 168 2359 2367 buy generic cialis online safely

Angenetaf (09-09-2022)

Clomid is used for some types of infertility, in women who are not ovulating properly. can u buy clomid on line Again, there are subtleties to each state s exemption rules, says Dr.

autothe (10-09-2022)

does clomid make you tired I have always wanted another child.

Oxicifs (12-09-2022)

Infertility patients with untreated mild endometriosis conceive on their own at a rate of 2 to 4. alternative to tamoxifen

spakepe (13-09-2022)

After 1 month, 3 months, and 5 months of treatment, RI, PI, and ovarian volume were decreased, and the endometrial thickness was increased in both groups. nolvadex dosage

invictund (16-09-2022)

side effects doxycycline They also suggest that tetracyclines may hold promise as a prevention for SM- induced respiratory damage.

Exitoes (17-09-2022)

Counseling patients on weight loss and nutrition is also an important component of IIH management. buy doxycycline In North America Winkelstein et al.

beaurfbob (06-10-2022)

lasix vs bumex A It is a supplement that works quickly, and its effects can be felt in as little as half an hour

Infendy (07-10-2022)

7 years, and 51 lasix action In view of curettage, the difference between the two groups was statistically significant p 0

Cymbons (12-10-2022)

Associated symptoms typically include abdominal pain and vomiting secondary to gastrointestinal involvement discreet cialis meds

phancap (13-10-2022)

Dean The Dream Meminger touched the hearts of so many on and off the basketball court 5 mg cialis generic india Another reason is the presence of ethanol which has a fluidizing effect on membrane lipids that allows drug penetration via SC till dermal layers and increases the solubility of the hydrophobic drug RP

allenly (27-10-2022)

Monitor Closely 1 cimetidine will increase the level or effect of fluoxetine by affecting hepatic enzyme CYP2D6 metabolism ivermectine msd

cheemia (05-11-2022)

Perelman explained stromectol pill for lice A mixture of IgО± and IgО± neg splenic B cells was obtained by MACS based negative selection using the B Cell Isolation Kit Miltenyi Biotec, according to the manufacturer s instructions

Speppaymn (05-11-2022)

priligy dapoxetina 30mg nos eua A remission is when cancer cannot be detected in the body and there are no symptoms

ragnoni (09-11-2022)

NOLVADEX may prejudge a meclizine mayhem or special testing if you have diabetes tamoxifen citrate 20mg

Laurahoot (14-11-2022)

stromectol 3 mg for scabies After 10 years, 28 of both BC patients and controls without any CVD diagnosis in NPR up to 5 years before the index date had at least one CVD diagnosis in NPR

purbiva (15-11-2022)

taking lasix and still swelling Acquati C, Kayser K

fruinge (21-11-2022)

Xing C, Liang B, Wu J, Yang Q, Hu G, Yan Y, Zhang Y, Jiang S, Yu K, Feng J what is doxycycline used for in dogs

Plulsinna (21-11-2022)

clomiphene for sale However, 92 of patients treated with epirubicin also received cyclophosphamide, and the multivariate analysis identified epirubicin and cyclophosphamide as the only independent determinants of the leukemia risk

isomymugs (07-12-2022)

stromectol Unlike tamoxifen, these drugs don t increase the risk of endometrial cancer, blood clots or strokes and were initially thought to have fewer other side effects as well

syhowstit (11-12-2022)

cheap lasix Developers can get to work on the DROID MAXX, and modders can have their way with it as well

praipsers (17-12-2022)

Choi PR, Kang YJ, Sung B, Kim JH, Moon HR, Chung HY, Kim SE, Park MI, Park SJ, Kim ND purchasing cialis online At very high doses, furosemide is linked to ototoxicity in adults, but little is known about the risk of hearing loss in premature infants exposed to furosemide

alleliRet (19-12-2022)

To enhance the odds of success, IUI is often combined with fertility medications what is tamoxifen

welancy (24-01-2023)

The reason I m curious is because we are preparing for another IVF and I m just wondering if maybe I m jumping the gun viagra boys shrimp shack Elisha, USA 2022 04 24 00 19 30

Unermeart (25-01-2023)

cialis with dapoxetine diclofenac and ibuprofen both increase anticoagulation

Drierma (26-01-2023)

It can cause some side effects such as itching, gout, abdominal pain, heart burn, diarrhea, nausea, and intestinal gas buy lasix